کار با لیزرهای صنعتی خطرات جدی و بالقوه جبرانناپذیری برای سلامت اپراتورها دارد. پرتو لیزر میتواند در کسری از ثانیه باعث آسیب دائمی به چشم، سوختگی پوست و حتی آتشسوزی شود.
در این مقاله، استانداردهای بینالمللی ایمنی لیزر، طبقهبندی لیزرها بر اساس میزان خطر و ۱۰ اصل طلایی ایمنی که هر اپراتور باید بداند را بررسی میکنیم.
هشدار ایمنی
لیزرهای صنعتی (کلاس ۴) میتوانند باعث کوری دائمی و سوختگی درجه سه شوند. هرگز بدون تجهیزات ایمنی کامل با این دستگاهها کار نکنید. بازتاب پرتو از سطوح براق نیز به اندازه پرتو مستقیم خطرناک است.
طبقهبندی لیزرها بر اساس استاندارد IEC 60825
استاندارد بینالمللی IEC 60825 لیزرها را بر اساس توان خروجی و میزان خطر به ۵ کلاس اصلی تقسیم میکند. شناخت این کلاسها برای انتخاب تجهیزات ایمنی مناسب ضروری است.
| کلاس | توان | میزان خطر | کاربرد | اقدامات ایمنی |
|---|---|---|---|---|
| کلاس ۱ | کمتر از ۰.۳۹ میلیوات | بیخطر در شرایط عادی | لیزرهای بارکدخوان، پرینترهای لیزری | نیاز به اقدامات ایمنی خاصی ندارد |
| کلاس ۲ | کمتر از ۱ میلیوات | پلک زدن طبیعی از چشم محافظت میکند | اشارهگرهای لیزری کلاس ۲ | از خیره شدن عمدی به پرتو خودداری کنید |
| کلاس ۳R | ۱-۵ میلیوات | خطر آسیب در صورت نگاه مستقیم | لیزرهای تراز ساختمانی | استفاده از عینک محافظ توصیه میشود |
| کلاس ۳B | ۵-۵۰۰ میلیوات | خطر جدی برای چشم و پوست | برخی لیزرهای حکاکی کوچک | عینک محافظ الزامی، محدود کردن دسترسی |
| کلاس ۴ | بیش از ۵۰۰ میلیوات | خطر بسیار جدی، آتشسوزی و آسیب دائمی | لیزرهای صنعتی برش و جوش | محفظه کامل، عینک محافظ، آموزش اپراتور، سیستمهای اینترلاک |
* دستگاههای لیزر صنعتی مورد استفاده در برش و جوش همگی در کلاس ۴ قرار میگیرند.
۱۰ اصل طلایی ایمنی در کار با لیزر
استفاده از عینک محافظ مناسب
عینک محافظ باید متناسب با طول موج لیزر انتخاب شود. هر طول موج نیاز به فیلتر مخصوص خود دارد. عینک نامناسب نه تنها محافظت نمیکند، بلکه میتواند باعث آسیب بیشتر شود. OD (Optical Density) عینک باید متناسب با توان لیزر باشد.
تطابق طول موج عینک با لیزر را بررسی کنید
محفظهبندی کامل دستگاه
تمام لیزرهای کلاس ۴ باید در محفظههای کاملاً بسته با سیستم اینترلاک (قطع خودکار لیزر هنگام باز شدن درب) کار کنند. محفظه باید از موادی ساخته شود که پرتو لیزر را جذب یا منعکس نکند و در برابر حرارت مقاوم باشد.
عملکرد صحیح اینترلاکها را ماهانه تست کنید
آموزش کامل اپراتورها
تمامی اپراتورها باید آموزشهای لازم در زمینه کار با لیزر، خطرات پرتو، اقدامات اضطراری و استفاده از تجهیزات ایمنی را دیده باشند. آموزش باید مستند و دورهای باشد و برای اپراتورهای جدید قبل از شروع کار الزامی است.
گواهی آموزش اپراتورها را ثبت و نگهداری کنید
تابلوهای هشداردهنده
ورودیهای کارگاه باید دارای تابلوهای هشداردهنده استاندارد لیزر با ذکر کلاس لیزر، طول موج و توان خروجی باشند. این تابلوها باید مطابق استاندارد ANSI Z136.1 یا IEC 60825 نصب شوند.
تابلوها باید در معرض دید و غیرقابل برداشتن باشند
کنترل دسترسی
فقط افراد آموزشدیده و مجاز باید اجازه ورود به محدوده کاری لیزر را داشته باشند. دربهای کارگاه باید قفل یا دارای سیستم کنترل دسترسی باشند. منطقه خطر باید با نوار هشداردهنده مشخص شود.
لیست افراد مجاز را بهروز نگه دارید
سیستم تهویه و دودکش
فرآیند برش و جوش لیزر بخارات و دودهای سمی تولید میکند. سیستم تهویه مناسب با فیلتر HEPA و کربن اکتیو برای حذف ذرات و گازهای سمی الزامی است. عدم تهویه مناسب میتواند باعث بیماریهای تنفسی جدی شود.
فیلترهای تهویه را طبق برنامه زمانبندی تعویض کنید
کپسول آتشنشانی مناسب
در کارگاه لیزر باید کپسول آتشنشانی CO2 یا پودر خشک با دسترسی آسان وجود داشته باشد. کپسول آب برای آتشسوزیهای الکتریکی مناسب نیست. اپراتورها باید آموزش استفاده از کپسول را دیده باشند.
تاریخ شارژ کپسول را هر ۶ ماه بررسی کنید
بازرسی دورهای تجهیزات ایمنی
تمامی تجهیزات ایمنی شامل عینکها، اینترلاکها، سیستم تهویه، کپسول آتشنشانی و تابلوهای هشدار باید به صورت دورهای بازرسی و عملکرد آنها مستند شود. هرگونه نقص باید فوراً رفع شود.
چکلیست بازرسی ماهانه تهیه و تکمیل کنید
لباس کار مناسب
اپراتورها باید از لباس کار مناسب با الیاف طبیعی (نخی) استفاده کنند. لباسهای پلیاستر و نایلون در برابر حرارت ذوب میشوند و خطر سوختگی را افزایش میدهند. دستکش مقاوم در برابر حرارت برای جابجایی قطعات داغ الزامی است.
از پوشیدن لباسهای گشاد و آویزان خودداری کنید
برنامه اقدام اضطراری
یک برنامه مکتوب برای شرایط اضطراری شامل آتشسوزی، آسیب چشمی، برقگرفتگی و نشت گاز تهیه کنید. شمارههای اضطراری (آتشنشانی ۱۲۵، اورژانس ۱۱۵) را در معرض دید نصب کنید. مسیرهای خروج اضطراری را مشخص و باز نگه دارید.
هر ۶ ماه یک مانور اضطراری برگزار کنید
اقدامات اضطراری در مواجهه با آسیب
آسیب چشمی
- فوراً چشمها را ببندید و از مالش خودداری کنید
- هر دو چشم را با گاز استریل بپوشانید
- مصدوم را سریعاً به مرکز درمانی مجهز به چشمپزشک منتقل کنید
- مشخصات لیزر (طول موج، توان، مدت تابش) را به پزشک اطلاع دهید
سوختگی پوست
- محل سوختگی را با آب سرد (نه یخ) به مدت ۱۵-۲۰ دقیقه خنک کنید
- از کرمهای موضعی بدون تجویز پزشک استفاده نکنید
- سوختگی را با گاز استریل بپوشانید
- برای سوختگیهای شدید به مرکز درمانی مراجعه کنید
آتشسوزی
- دستگاه را از برق بکشید
- از کپسول CO2 یا پودر خشک استفاده کنید (هرگز از آب)
- در صورت عدم کنترل، فوراً محل را ترک و با ۱۲۵ تماس بگیرید
- مسیرهای خروج اضطراری را از قبل مشخص کرده باشید
جمعبندی
ایمنی در کار با لیزر نه یک انتخاب، بلکه یک ضرورت مطلق است. مهمترین نکاتی که باید به خاطر بسپارید:
- همیشه از عینک محافظ متناسب با طول موج لیزر خود استفاده کنید
- محفظه کامل و اینترلاک برای لیزرهای کلاس ۴ الزامی است
- آموزش اپراتورها را جدی بگیرید و مستند کنید
- سیستم تهویه مناسب برای حذف بخارات سمی ضروری است
- یک برنامه اقدام اضطراری مدون داشته باشید
تعهد نورا لیزر به ایمنی
در نورا لیزر، ایمنی اپراتورها و تجهیزات اولویت اول ماست. تمامی خدمات تعمیر و نگهداری ما با رعایت کامل استانداردهای ایمنی انجام میشود. برای مشاوره در زمینه ایمنی کارگاه لیزر خود با ما تماس بگیرید.
نیاز به مشاوره ایمنی دارید؟
کارشناسان ما آماده راهنمایی شما در زمینه ایمنی کارگاه لیزر هستند




